λιάπκιν

Το τιμούσε το Μ. του ο καραγάτσης. Όταν διάβασα τον κίτρινο φάκελο, με κυρίευσε όλος εκείνος ο ντοστογιεφσκικός πυρετός, οι σαράντα βαθμοί της συναισθηματικής πολυπλοκότητας που συνθλίβει το μυαλό, το έρεβος του ανθρώπινου ψυχισμού. Μου φάνηκε τότε ο "Μίτια" σαν ο σέρλοκ χολμς των νεοελληνικών σκέψεων, ο τυμβωρύχος των πιο μύχιων αποχρώσεών τους - εκείνων που ο νεοέλληνας δεν τολμά να αντικρίσει κατάματα. 
~ Αν όμως τον φάκελο τον έγραψε στα "βαθιά γηρατειά" των 48, το πρώτο του μυθιστόρημα - ο λιάπκιν - δείχνει όχι μόνο την απευθείας καταγωγή του από τον ρώσο κολοσσό, αλλά την σχεδόν λογοτεχνική προσαρμογή τού τελευταίου στα ελληνικά δεδομένα της εποχής. Το βιβλίο ξεκινάει γλαφυρά (!;) με την περιγραφή της Λάρισας του '20 και της γεωργικής σχολής της, γύρω από την οποία περιστρέφεται η ζωή του ήρωα. Γλαφυρά; Μα για τον καραγάτση μιλάμε - η ειρωνεία καραδοκεί πίσω από κάθε λέξη, όλα κινούνται σε τεντωμένο σχοινί. Ο εμιγκρές καραβανάς που κατέληξε από τις δόξες και τα σαλόνια του τσαρισμού στα τσιπουράδικα και τα πορνεία του θεσσαλικού κάμπου, είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα του ρώσου που βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο. Του ρώσου που "απλώνει το 'να χέρι στον άνθρωπο, να τον βοηθήσει να φτάσει στα πιο υψηλά επίπεδα της ανθρωπιάς - και με τ' άλλο τού μπήγει το μαχαίρι του θανάτου στην καρδιά, όταν δεν τον ποτίζει με το φαρμάκι του τυφλού φανατισμού...". Κάπως έτσι απλώνεται γραμμικά (στη διάρκεια μιας περίπου δεκαετίας) η εξιστόρηση του μπλεξίματος του συνταγματάρχη με τους χωριάτες αλλά και την "υψηλή κοινωνία" της Λάρισας. Η γλώσσα κοφτερή, λιτή, αντρίκεια. Χωρίς φρου-φρου κι αρώματα. Οι περιγραφές και το στήσιμο των σκηνών διέπονται μάλλον από μια εξωτερική προχειρότητα, η οποία όμως κρύβει μια πλήρη συναισθηματική ακρίβεια. Μέχρι που... η συνταρακτική αποκάλυψη οδηγεί σε μια από τις δυνατότερες ποιητικές σκηνές της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Μέσα σ' ένα σύννεφο από αναπολήσεις, παραισθήσεις, ενοχές, στεναγμούς και άφθονο τυρναβίτικο τσίπουρο, ο λιάπκιν οδεύει προς την τελική του δόξα. Και "...η θάλασσα τον δέχτηκε μ' ανοιχτή αγκαλιά", όπως δηλαδή δέχτηκε τον τότε νεαρό Μ.Κ. η λογοτεχνία.